Chaim Soutin – Mersin Ulusoy Ozmete | Fine Arts

Mona Lisa Gülüşü’nün Gizemi – Bölüm 1

webshopforyou — Wed, 15 Jun 2022 11:17:49 +0000

Burada bahsedeceğim konu, Julia Roberts¹’ın başrol oyuncusu olduğu 2003 yılı yapımı “Mona Lisa Gülüşü²” isimli filmin bir sahnesi. “Sanat nedir?” sorusuna yanıt vermeyebilir ama bu arayışta, birey olarak düşünmemizi sağlayacak bir sahneden bahsedeceğim.

Sevgili Julia, bu filmde bir sanat tarihi hocasıdır. 1950’lerde geçen bu filmde Wellesley³ okulunun öğrencileri çok seçkin ailelerden gelen, son derece çalışkan ve zeki öğrencilerdir. Daha ilk derste, ders kitabının giriş konularıyla derse başlayan hocalarının ağzında laf bırakmadan, tüm tarihi eserler hakkında genel ve detay bilgileri verirler ve bunu sınıfın her bir öğrencisi yapar. Henüz, sevgili ders hocası öğrencilerine bilmedikleri bir konuda salık verememiştir. Ders ilerlerken, hocamız, dersi ilk kez aldıklarından haberdar olur ve çok şaşırır. Karşısındaki öğrenciler ilk kez aldıkları bir dersin kitabını, ders başlamadan önce hatmetmiş, içeriklerini öğrenmiş (ezberlemiş) ve hatta ek kaynakları bile incelemiş durumdadır. Öğrenecekleri birşey kalmamıştır ve dersi serbest olarak geçirirler. Sahne burada biter.

Lilith – Erime
60x80cm, 2020

Bir sonraki derste sevgili Julia birşeyler yapmalıdır. Ya kendini ezdirecek veya öğrencilerine gününü gösterecektir. Bu niyet siz okuyucuların hayata bakışı ile şekillenir. Bana göre, sadece öğrencilerinin kapasitelerini ve alışkanlıklarını çözümleyerek sonraki derse farklı bir hazırlık yaparak girer.

Perdeye bir tablo yansıtır, gösterdiği tablo “Chaim Soutine⁴” imzalı karkas⁵ tablosudur.

Chaim Soutine – Karkas,1925

Öğrencilerin daha önce gördüklerine benzemez. Julia sorar “Peki bu nedir?”. Kitaba bakar öğrenciler, “ama bu yok ki” derler. Hocaları, “Sizce bu eser iyi bir eser mi? Doğru ya da yanlış diye birşey yok düşündüğünüzü söyleyin” diye yüreklendirir öğrencilerini ama arada küçük bir de giydirme yapar: “Ne düşüneceğinizi söyleyen bir kitap yok, haydi…”

Biri “buna sanat denilemez bu grotesk” der. Diğeri “Sanatın Grotesk⁶ olmasına karşı bir kural mı var?” der. Bir diğeri “bu iğrenç birşey” der, bir diğeri ise agresif ve erotik bulur. Bir öğrenci “bu işin kuralları yok mu?” diye sorar, eleştiri yapabilmek için belirli kurallar olması gerektiğini düşündüğünden. Hemen yakınındaki arkadaşı “ elbette kurallar vardır” der.

…devamı bölüm 2’de…

——————————————————————————————————————–

¹Julia Roberts: Julia Fiona Roberts Amerikalı yetenekli bir aktrist.

²Mona Lisa Gülüşü: “Mona Lisa Smile” isimli 2003 yapımı film.

³Wellesley Okulu: Wellesley Koleji ABD‘nin Massachusetts eyâletinde yer alan ve yalnızca kız öğrencilere eğitim veren bir yüksek eğitim kurumudur.

⁴ Chaim Soutine: (1893 – 1943), Belarus‘ta doğmuş, Yahudi, dışavurumcu ressamdır. Soyut dışavurumculuğun öncüsü olarak kabul edilir. Ayrıca, Rembrandt ve Chardin‘in örnek olduğu Avrupa’nın geleneksel resimlerinin de yandaşı ve destekçisi olarak da tanınmaktadır.

⁵Karkas: Sığırın Gövdesi – (1925), Albright-Knox Sanat Galerisi, Buffalo, New York

⁶Grotesk: Bir mimarlık terimidir. Eski Çağ Roma yapılarında bulunan tuhaf, gülünç figürlerden oluşmuş süsleme üslubu.

Kaynaklar:

https://www.imdb.com/title/tt0304415/

https://tr.wikipedia.org/wiki/Chaim_Soutine

https://sozluk.gov.tr/

https://tr.wikipedia.org/wiki/Ansel_Adams

https://tr.wikipedia.org/wiki/Wellesley_Koleji

Mona Lisa Gülüşü’nün Gizemi – Bölüm 2

webshopforyou — Wed, 15 Jun 2022 11:16:17 +0000

Sevgili Julia araladığı kapıdan içeri girmiştir artık…

Güzel bir kadının siyah beyaz portre fotoğrafını gösterir. “Bu annem. Bu sanat mı?” diye sorar. Bir öğrenci, , herkes bunu bilir tavrıyla, sadece bir fotoğraf olduğunu söyler… Sevgili Julia ise şu şekilde karşılık verir “Ansel Adams⁷ tarafından çekildiğini söylesem fikrin değişir mi?” Bir diğer öğrenci de şu yanıtı verir “Sanat, sanat olduğunu biri söyleyene kadar sanat değildir”. Sevgili Julia da “Bu sanat !” diyerek gülüşmelere sebep olur.

Detaylandırmaya çalıştığım ama birebir aktaramadığım bu sahnelerde önemli bulduğum soruları ve cevapları aktarmaya çalıştım. Benim görüşüme göre her dönemde olduğu gibi birileri birşeyler diyene kadar kimseler neye baktığını, bakacağını bilemiyor. Hiç bir düşüncenin bence’si yok. Çünkü ezbere dayalı oluşumlar çerçevesinde dönüp duruyoruz. Taaki bir gurup insan toplanıp kendi üretimlerinin de sanat olduğunu bağırana, manifestosunu yayınlayana kadar.

Bu tür olayları görmeden önce aldığım her sanat kitabında sanat eserlerinin çözümlemelerini öğreneceğimi, neden sanat eseri olduklarını, kompozisyonlarının kurgularını, içerdikleri renklerin anlamını öğreneceğimi zannetmiştim. Nedense tüm aldığım kitaplarda konular aynı cümlelerle anlatılıyordu. Sonuç, çünkü onlar sanat eseri oluyordu. Yazarları farklıydı kitapların, basım yılları da hatta yayın evleri de farklıydı ama cümleler aynı. Bir başka yanı da vardı okuduğum bu eser çözümlemelerinin, her biri eser bittikten sonra doldurulmuş alt metinler gibiydi. Geriye dönüp bir sorabilsem sanatçısına, sen bunu niye yaptın diye, belki de alacağım cevap sadece şuydu:

– Oradaki dağlarda kullanacağım rengini karıştırırken, pigmente bir şey karışmış olmalı, renk soldu birden. Ben de sevdim bıraktım. Aslında bir kasvet yoktu, planladığım birşey değildi. Ama güzel oldu ve kompozisyonu tamamladı…

Renkleri konumlandırmaya çalışırken, sanat bazen keşif sadece..Belki de aradığım cevap buydu..

Teşekkürler…